11.02.2018. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň 9-njy fewraldaky mejlisinde Mary welaýatyndaky Daňdanakan galasynda alymlaryň tapan täze arheologik tapyndylaryň taryhy ähmiýetini nygtady. Mary şäheriniň günbatarynda ýerleşýän bu orta asyr ýadygärligindäki arheologik tapyndylar Beýik Ýüpek ýolunyň taryhy-medeni mirasyny öwrenmek boýunça işleriň çäginde alnyp barylýar.

Bu ýerde köp sanly aýna önümleriň bölekleri we saklanyp galan aýna gaplar, şeýle hem birnäçe ownuk metal gurallar tapyldy. Deňeşdirme derňewleriniň görkezişi ýaly, bu tapyndylar orta asyrlaryň lukmançylyk gurallary bolup durýarlar.

Döwlet Baştutanymyz Daňdanakan galasyndaky tapyndylaryň türkmenleriň ýokary medeniýetine olaryň ylmy ösdürmäge hem-de umumadamzat medeniýetine goşan goşantlaryna aýdyň şaýatlyk etmek bilen, ýurdumyzyň geçmişini anyklaşdyrmakda möhüm ähmiýetlidigini belledi. Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, türkmen topragy gadymy Beýik Ýüpek ýolunyň merkezinde ýerleşmek bilen özüne geçen asyrlaryň köp sanly açylmadyk syrlaryny we wakalaryny saklaýar. Türkmenistan olary açmak bilen özüniň baý taryhyna bütin dünýäniň ünsüni has doly çeker.

4. ORTA ASYR TÜRKMEN ŞÄHERLERI – LUKMANÇYLYK YLYMLARYNYŇ MERKEZI
Orta asyr çeşmelerinden belli bolşy ýaly, Türkmenistanyň çäginden geçen Beýik Ýüpek ýolunyň boýundaky şäherleri özleriniň hassahanalary – maristanlary bilen meşhur bolupdyrlar. Olar diňe bir bejeriş jaýlary bolman, lukmançylyk mekdepleriniň sahawat edaralarynyň işlerini hem özlerinde utgaşypdyrlar. Olar daşky görnüşleri we ýerleşişleri boýunça merkezinde, adatça, suw howdany bolan uly içki howluly orta asyr medresesini ýatladýarlar. Maristanlara diňe bir ýerli ýaşaýjylar däl, eýsem, ýolda näsaglan ýolagçylar üçin ýüz tutupdyrlar. Haýsydyr bir meşhur lukman ýaşan ol ýa-da beýleki şäherlere adamlar uzakdaky künjeklerden ýörite kerwenler bilen gelipdirler.

Bu degişme däl. Hakykatdan hem Hytaý gyzyklanýan döwletler bilen bilelikde «Demirgazyk Ýüpek ýoly» diýen taslamanyň çäklerinde arktiki söwda ugurly ýollaryny çekmegi meýilleşdirýär. Bu barada HHR-iň Döwlet geňeşiniň arktiki sebitde hytaý syýasaty boýunça ilkinji neşiri bolan Ak kitapda aýdylýar.
Göräýmäge, erteki ýaly bu başlangyjyň bütinleý ykdysadydy maksady bardyr. Hytaý arktiki sebitiň ýurtlary bilen bilelikde Demirgazyk Buzly okeanyň üstünden Hytaý bilen Ýewropanyň arasynda ykdysady geçelge döretmäge taýýar.
Pekin bu taslama gatnaşýan öz kompaniýalaryny ilkinji söwda gatnawyny amala aşyran halatynda höweslendirmegi wada edýär.
Ak kitapda HHR-iň sebitiň ýurtlary bilen bilelikde bu howa ýagdaýy gazaply bolan ülkäniň ýerli ýaşaýjylarynyň ýaşaýyş düzgünine, däp-dessurlaryna, medeniýetine hormat goýup, Arktikada uglewodorodlary we beýleki peýdaly magdanlary gazyp almaga, şeýle hem onuň balyk tutmak işini we syýahatçylygy giňeltmäge taýýardygy nygtalýar.
Şunuň bilen birlikde Hytaý ekologiýa talaplaryny berjaý etmegi we Arktikada ylmy barlaglary ösdürmegi aýratyn belläp geçýär.
Bilermenleriň köpüsi gazaply howasy üçin Arktikanyň baýlygynyň özleşdirilmegini geljegiň işi hasaplaýar. Şeýle-de bolsa, eger Hytaý bir işe başlasa, Demirgazyk giňişliginiň örän basym joşgunly söwda ýoluna öwrüljekdigine ynanýarlar.

Materiýaly www.orient.tm saýtynyň maglumatlary esasynda taýýarlan Goçmyrat ORAZBERDIÝEW, žurnalist.

28.01.2018. Norwegiýada 2040-njy ýyla çenli elektrik energiýasy bilen işleýän uçarlary taýýarlamak maksat edinilýär. Bu ýurduň aeroportlarynyň “Avinor” döwlet operatory ilkinji bolup, howa gämilerini elektrik energiýasyna geçirer.
“Avinor”-yň ýolbaşçysy Dag Folk-Petersen elektrik energiýasy bilen herekete getirilýän uçarlaryň adaty ýolagçy gatnadýan “howa gämileriniň” ornuny tutup biljekdigini aýdýar. “Biz dowamlylygy 1,5 sagatdan geçmeýän ugurlara elektrik energiýasy arkaly herekete getirilýän “howa gämilerini” ulanyp bileris” diýip, Dag Folk-Petersen belleýär. Şu taslama laýyklykda elektrouçarlar ýurduň içindäki ähli ugurlarda, şeýle-de goňşy Skandinaw döwletleriniň paýtagtlaryna guralýan ugurlarda ulanmak göz öňünde tutulýar.
“Avinor” 2025-nji ýylda 19 ýolagçy orunlyk kiçi elektrouçarlarynda täjirçilik maksatly synag uçuşlaryny amala aşyrmak isleýär. Uçarlary elektrik energiýasyna dolulygyna geçirmek üçin bioýangyç we gibrid hereketlendirijileri ýaly tehnologiýalardan peýdalanmalydygy nygtalýar.
Täze taslama boýunça ediljek işler durmuşa geçirilen halatynda daşky gurşawy goramak işine goşant goşular, şeýle-de awiakompaniýalaryň harajatlary tygşytlanar.
Norwegiýanyň ýurtdaky elektromobilleriň sany boýunça dünýäde 1-nji orny eýeleýändigini aýtmak gerek. Munuň özi norwegiýalylaryň ekologiýa taýdan arassa energiýa babatdaky taslamalarynyň durmuşa geçmek mümkinçiliginiň ýokarydygyny aňladýar.

Materialy “www.orient.tm” saýtynyň maglumatlary esasynda taýýarlan Goçmyrat ORAZBERDIÝEW, žurnalist

Özbaşyna höwürtgesi bolmadyk bilbil başga tokaýa göçmek isläpdir. Bu tokaýda öňden ýaşap ýören guşlaryň her bir zada öz garaýyşlary bar ekeni, basym olar muny kowup çykarypdyrlar. Gumaksy ýoluň gyrasynda bikarar halyny görüp, başga bir bilbil näme üçin beýle gaýgy-gama batyp oturandygynyň sebäbini sorapdyr.
─ Men beýleki guşlaryň arasynda höwürtge ýasanmak isledim ─ diýip, bilbil arzyny aýdypdyr. ─ Ýöne olar meniň üstüme toparlanyşyp eňdiler-de ýerli-ýerden çokjalap, tokaýdan kowup çykardylar.
─ Belki, sen olaryň öňünde öwünensiň? ─ diýip, beýleki bilbil çaklapdyr. ─ Menem bir gezek agaç gözläp ýörşüme seň günüňe düşdüm. Ol tokaýyň ähli guşlary üýşüp, meň näme edýänimi, näme üçin saýraýanymy soradylar.
─ Hawa, şol guşlar menem şeýtdiler ─ diýip, birinji bilbil dillenipdir.
─ Ýeri, sen olara näme diýdiň?
─ Men: «Saýramasam oňup bilmeýärin, şoň üçinem saýraýaryn» diýdim.
─ Hawa, onsoň näme boldy?
─ Ýaňky aýdyşym ýaly olar üstüme topuldular.
─ Hä-ä, ine, seniň ýalňyşyň hem şunda-da. Olar özüňe erk edip bilmeýänsiň, belki-de aklyňdan azaşansyň diýip pikir edendirler. Özüňi şeýdip alyp barmagyň, olaryň saňa topulmagyna sebäp bolandyr. Olar haçanda menden soranlarynda: «Men size saýrap lezzet bermäge çalyşýaryn» diýdim. Saýramagyň bu maksady bilen olar ylalaşmagy başarmalydylar.

Terjime eden Maýa APBAÝEWA, žurnalist.

BAE-niň syýahatçylyk gözellikleriniň üsti ýene-de bir arhitektura täsinligi bilen ýetirildi. Dubaýda «The Guardian» gazetiniň atlandyryşyna görä, «Ýer ýüzünde iň uly surat çarçuwasy» atly resmi taýdan üýtgeşik muzeý açyldy.
«Zabil» seýilgähinde gurlan «Dubai Frame» ─ «Dubaý çarçuwasynyň» boýy 150 metr, ini bolsa, 93 metre deňdir.
Binanyň iki diňini meýdany 100 inedördül bolan köpri birikdirýär. Binanyň bir tarapyndan haşamly myhmanhanalar, beýik binalar, gökdiränler, Emirligiň diňleri we Burj Halyf ýaly şäheriň döwrebap bölegine ajaýyp görnüş açylýar. Beýleki tarapyndan bolsa, arap dünýäsiniň nusgawy dünýäsiniň köne etraplary bolan Deýra, Umm-Harara we Karama görünýär.
«Çarçuwanyň» esasyny düzýän muzeý eksponatlary tomaşaçylary Dubaýyň balykçylyk obalaryndan başlap dünýäniň işewürlik we medeni merkezine çenli tapgyrlaýyn geçen ýoly bilen tanyşdyrýar.
«Dubaý çarçuwasyna» her ýylda 2 million syýahatçynyň gelmegine garaşylýar.

Materialy “www.orient.tm” saýtynyň maglumatlary esasynda taýýarlan Goçmyrat ORAZBERDIÝEW, žurnalist.

Скачать шаблоны Joomla бесплатно!