28.02.2018. Ýapon alymy Akinori Ito ilki başda asly nebitden alnan polietilen we plastmassa önümlerini gaýtadan işlemek mümkinçiligi bolan maşyny oýlap tapdy. Alnan ýangyjy öýleri ýylatmak üçin, goşmaça galyndyny bolsa, awtomobil ýangyjy hökmünde ulanmak mümkin. Häzirki wagtda dünýäniň ekologiýa ýagdaýy nebit önümleriniň galyndylaryna jogapkärli çemeleşmegi talap edýär. Emma köp gaýtadan işleýän kompaniýalar düşewüntsiz hasaplap, plastik paketleriň işinden ýüz dönderýärler. Ýapon alymy bolsa, biziň dünýämizi diňe bir arassa etmän, eýsem, girdeji getirjek maşyny oýlap tapyp, bu pikiri puja çykardy.
Kyn gurluş esasynda özgeren adaty nebitiň öňki ýagdaýyna gelmegi täze tehnologiýanyň esasy aýratynlygydyr. Maşynyň işleýşi birnäçe tapgyrdan ybaratdyr. Ilki bilen plastik suwuklyga öwrülýänçä, ýagny 427 derejä çenli gyzdyrylýar. Uzak wagtlap gaýnandan soňra alnan önüm gaza öwrülýär, işlenilmedik hala geçen nebit, soňra sowadylýar.
Şeýle gaýtadan işlemek netijesinde döredilen nebit jaýlary ýylatmak üçin ulanylyp bilner ýa-da edil şu enjamda indiki tapgyrda işlenilen galyndy içinden ot alýan dwigateliň işi üçin ulanylyp bilner.
Alym bu enjamyň senagat möçberinde ulanylmagynyň has amatly boljakdygyny belleýär. Öý şertlerinde öndürilen ýangyç bu enjamyň eýelerine benzini we jaýlary ýylatmagy tygşytlamaga kömek eder.

Materiýaly “www.orient.tm” saýtynyň maglumatlary esasynda taýýarlan Goçmyrat ORAZBERDIÝEW, žurnalist.

21.02.2018. Masaçusets tehnologiýa institutynyň täze başlangyçly media-tejribehanasynda “Ori” (ABŞ) kompaniýasy robotlaşdyrylan mebelleri işläp taýýarlady we olary bazarda üstünlikli ýerleýär.
Bu mebel bölekleri adaty otagy myhmanhana, ýatylýan, iş otagyna ýa-da geýim şkafyna aňsatlyk bilen öwürýär. «L» şekilli dikligine bir tarapy geýim şkafyna, köp sanly çekmelere, tekjelere we ýygnalýan iş stoluna utgaşýar.
Aşaky düýp bölegi çekip çykarylýan krowat bilen enjamlaşdyrylandyr. Beýleki bir dik tarap bolsa, telewizordyr öý tehnikalary üçin tagtaçalar, kitap tekjeleri we birnäçe çekmeler bilen üpjün edýär.
Şunuň ýaly mebeller ýaşaýyş jaýynyň içiniň giňemegine kömek edýär. Meýdany 15-20 inedördül metr bolan bir otagyň içinde giň şahsy we iş bölümini döretmek ýa-da myhman kabul edip, agşamlyklary gurnamak bolýar.
Mebel böleklerini pult bilen dolandyryp bolýar. Bu «akylly» mebelleri “Ori”-den uly şäherleriň ýaşaýyş jaýlaryny gurujylar satyn alýarlar. Bu kompaniýanyň bezegçileriniň geljekki meýilnamalarynda aşhanadyr wanna otaglar, iki otagly jaýlary üç otagly jaýlara öwürmek mümkinçiligi bolan diwar-aralyklar şeýle hem içi bezelen studiýa boýunça birmeňzeş çözgütleri işläp taýýarlamak bar.
Bu mebeliň bir görnüşden başga görnüşe öwrülmek we özbaşdak hereket etmek mümkinçiligi onuň köpdürliligini artdyrar.

Materiýaly “www.orient.tm” saýtynyň maglumatlary esasynda taýýarlan Goçmyrat ORAZBERDIÝEW, žurnalist.

19.02.2018. Türkmen halkynyň taryhynda we medeniýetinde Beýik Ýüpek ýoly arkaly goýlan mirasa bagyşlanan ýörite makalalar toplumynda Gündogardan Günbatara we yzyna uzan taryhy ýoluň ugrunda ýaň salan kerwensaraýlar we bazarlar barada okyjylarymyza gürrüň berildi.
Ýüpek ýoly şeýle hem Ýewraziýanyň ägirt uly giňişliginde sungatyň we ylmyň ösmeginiň güýçli hereketlendiriji güýji boldy. Öňdebaryjy pelsepewi pikirleriň, barlagçylaryň amaly tejribesiniň, şol sanda lukmançylyk ulgamyndaky tejribeleriň ýaýramagyna ýardam berdi. Bu tema toplumdaky mundan ozalky makalada türkmen alymlary tarapyndan Daňdanakan galasynda ýüze çykarylan täze tapyndylaryň esasynda açylyp görkezilipdi.
Şu gün kerwen ýollarynyň boýlaryndaky gadymy geçmişiň ýadygärliklerine bagyşlanýan makalalar toplumyny ýurdumyzyň çäginde bolan pul dolanyşygy hakyndaky makala dowam etdirýär. Bu pul dolanyşygynyň ösüşine Beýik Ýüpek ýolunyň işjeň hereket etmegi hem-de onuň bilen baglanyşykly halklaryň ykdysady gatnaşyklary düýpli täsir edipdi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, gadymy Beýik Ýüpek ýoly döwründe türkmen halkynyň ýaşaýşy baradaky gymmatly maglumatlaryň toplumlaýyn öwrenilmegi bu ägirt uly kerwen ýolunyň taryhy ähmiýetine çuňňur düşünmäge kömek eder. Häzirki wagtda bu ýol, ozal bolşy ýaly, halklary we döwletleri birleşdirip, täze döwrebap görnüşlerde gaýtadan dikeldilýär.
5. GADYMY PUL SERIŞDELERI
Pul serişdeleriniň dolanyşyga girizilmegi häzirki zaman siwilizasiýasynyň kemala gelmeginde esasy orunlaryň birini eýeledi diýsek, öte geçdigimiz bolmaz. Pullar hem edil küýzegärlik işleri, tigir we elbetde hat ýazuwy ýaly ynsan aňynyň beýik oýlap tapyşlaryna girýär diýip ynamly aýtmak bolar.
Gadymy Gündogarda puluň wezipesini belli bir agramlardaky we ölçeglerdäki demir ýa-da daş bölekleri ýerine ýetiripdir. Harytlary takyk çekmek üçin zerur bolan dürli agramlyklaryň peýda bolmagy köpsanly arheologik tapyndylar bilen tassyklanyp, olar biziň eýýamymyza çenli IV asyryň ahyry hem-de III müňýyllyk—eneolit we irki bürünç eýýamlary bilen senelenýär.

11.02.2018. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň 9-njy fewraldaky mejlisinde Mary welaýatyndaky Daňdanakan galasynda alymlaryň tapan täze arheologik tapyndylaryň taryhy ähmiýetini nygtady. Mary şäheriniň günbatarynda ýerleşýän bu orta asyr ýadygärligindäki arheologik tapyndylar Beýik Ýüpek ýolunyň taryhy-medeni mirasyny öwrenmek boýunça işleriň çäginde alnyp barylýar.

Bu ýerde köp sanly aýna önümleriň bölekleri we saklanyp galan aýna gaplar, şeýle hem birnäçe ownuk metal gurallar tapyldy. Deňeşdirme derňewleriniň görkezişi ýaly, bu tapyndylar orta asyrlaryň lukmançylyk gurallary bolup durýarlar.

Döwlet Baştutanymyz Daňdanakan galasyndaky tapyndylaryň türkmenleriň ýokary medeniýetine olaryň ylmy ösdürmäge hem-de umumadamzat medeniýetine goşan goşantlaryna aýdyň şaýatlyk etmek bilen, ýurdumyzyň geçmişini anyklaşdyrmakda möhüm ähmiýetlidigini belledi. Milli Liderimiziň belleýşi ýaly, türkmen topragy gadymy Beýik Ýüpek ýolunyň merkezinde ýerleşmek bilen özüne geçen asyrlaryň köp sanly açylmadyk syrlaryny we wakalaryny saklaýar. Türkmenistan olary açmak bilen özüniň baý taryhyna bütin dünýäniň ünsüni has doly çeker.

4. ORTA ASYR TÜRKMEN ŞÄHERLERI – LUKMANÇYLYK YLYMLARYNYŇ MERKEZI
Orta asyr çeşmelerinden belli bolşy ýaly, Türkmenistanyň çäginden geçen Beýik Ýüpek ýolunyň boýundaky şäherleri özleriniň hassahanalary – maristanlary bilen meşhur bolupdyrlar. Olar diňe bir bejeriş jaýlary bolman, lukmançylyk mekdepleriniň sahawat edaralarynyň işlerini hem özlerinde utgaşypdyrlar. Olar daşky görnüşleri we ýerleşişleri boýunça merkezinde, adatça, suw howdany bolan uly içki howluly orta asyr medresesini ýatladýarlar. Maristanlara diňe bir ýerli ýaşaýjylar däl, eýsem, ýolda näsaglan ýolagçylar üçin ýüz tutupdyrlar. Haýsydyr bir meşhur lukman ýaşan ol ýa-da beýleki şäherlere adamlar uzakdaky künjeklerden ýörite kerwenler bilen gelipdirler.

Bu degişme däl. Hakykatdan hem Hytaý gyzyklanýan döwletler bilen bilelikde «Demirgazyk Ýüpek ýoly» diýen taslamanyň çäklerinde arktiki söwda ugurly ýollaryny çekmegi meýilleşdirýär. Bu barada HHR-iň Döwlet geňeşiniň arktiki sebitde hytaý syýasaty boýunça ilkinji neşiri bolan Ak kitapda aýdylýar.
Göräýmäge, erteki ýaly bu başlangyjyň bütinleý ykdysadydy maksady bardyr. Hytaý arktiki sebitiň ýurtlary bilen bilelikde Demirgazyk Buzly okeanyň üstünden Hytaý bilen Ýewropanyň arasynda ykdysady geçelge döretmäge taýýar.
Pekin bu taslama gatnaşýan öz kompaniýalaryny ilkinji söwda gatnawyny amala aşyran halatynda höweslendirmegi wada edýär.
Ak kitapda HHR-iň sebitiň ýurtlary bilen bilelikde bu howa ýagdaýy gazaply bolan ülkäniň ýerli ýaşaýjylarynyň ýaşaýyş düzgünine, däp-dessurlaryna, medeniýetine hormat goýup, Arktikada uglewodorodlary we beýleki peýdaly magdanlary gazyp almaga, şeýle hem onuň balyk tutmak işini we syýahatçylygy giňeltmäge taýýardygy nygtalýar.
Şunuň bilen birlikde Hytaý ekologiýa talaplaryny berjaý etmegi we Arktikada ylmy barlaglary ösdürmegi aýratyn belläp geçýär.
Bilermenleriň köpüsi gazaply howasy üçin Arktikanyň baýlygynyň özleşdirilmegini geljegiň işi hasaplaýar. Şeýle-de bolsa, eger Hytaý bir işe başlasa, Demirgazyk giňişliginiň örän basym joşgunly söwda ýoluna öwrüljekdigine ynanýarlar.

Materiýaly www.orient.tm saýtynyň maglumatlary esasynda taýýarlan Goçmyrat ORAZBERDIÝEW, žurnalist.

Скачать шаблоны Joomla бесплатно!